2025Murat Volkan DülgerTebliğ / konuşma

Özet

08.10.2025 tarihinde İstanbul Barosu tarafından düzenlenen "Güncel Gelişmeler Işığında Kişisel Verilerin Korunması Hukuku: Akademi ve Uygulayıcı Bakışı" konulu etkinlikte yapmış olduğum konuşmada kullandığım ppt'dir. Konu başlıkları şöyledir: 1. Avukatın veri sorumlusu mu yoksa veri işleyen mi olduğu tartışması 2. Avukatların KVKK m. 28/1-d'deki istisna kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği 3. Aydınlatma ve sır saklama yükümlülüğü 4. Avukatların dosyaya sundukları dilekçelerde kişisel verilerin yer alması 5. Borçlu yakınlarına haciz ihbarnamesi gönderilmesi.

Tebliğin metni

Bu metin, sunumun düzyazıya aktarılmış kısa hâlidir. Slaytlar, görseller ve tablolar PDF sürümünde yer alır.

Avukat veri sorumlusu mu, veri işleyen mi?

8 Ekim 2025 tarihli bu sunum, Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararları üzerinden avukatların KVKK karşısındaki konumunu ele almaktadır. Kararlarda öne çıkan beş konu vardır: avukatın veri sorumlusu mu veri işleyen mi olduğu, KVKK m. 28/1-d’deki istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı, aydınlatma ve sır saklama yükümlülüğü, dilekçelerde kişisel verilere yer verilmesi ve borçlu yakınlarına haciz ihbarnamesi gönderilmesi.

Veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve yöntemlerini belirleyen, veri kayıt sistemini kuran ve yöneten kişidir. Veri işleyen ise veri sorumlusunun organizasyonu dışında, onun verdiği yetkiye dayanarak ve talimatları çerçevesinde veri işler. Avukat bakımından iki görüş vardır. Birinci görüşe göre avukat vekâlet kapsamında müvekkilin talimatıyla hareket ettiği için veri işleyendir. İkinci görüşe göre müvekkil yalnız yapılacak işe ilişkin talimat verir, hangi verilerin işleneceğine avukat karar verir; bu nedenle avukat veri sorumlusudur.

Kurul, 22.03.2023 tarihli ve 2023/437 sayılı kararında bu sıfatın taraflar arasındaki sözleşmeye göre değil, fiili duruma göre belirleneceğini vurgulamıştır. İcra takibi için yetkilendirilen ve borçlulara ayda bir mesaj gönderen avukatlık ortaklığı, işleme amaç ve vasıtalarını serbestçe belirlediği için veri sorumlusu sayılmıştır. SMS gönderimi KVKK m. 5/2-e’deki “bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması” şartına dayanmış, mesajların sıklığı ve hafta içi mesai saatlerinde gönderilmesi nedeniyle genel ilkelere aykırılık görülmemiştir. Kurulun fiili durumu esas alan yerleşik tutumunu isabetli buluyor, bu olayda bir veri ihlali bulunmadığı düşüncesini taşıyoruz.

11.03.2021 tarihli ve 2021/228 sayılı kararda ise bir telekomünikasyon şirketinin avukatı, borçlu şirketin ortaklarını Ticaret Sicili Gazetesi’nden bulup mesaj göndermiştir. Numaraları kendisi tespit ettiği için veri sorumlusu kabul edilmiştir. Mesaj gönderilen kişi 2015’te ortaklıktan ayrılmış ve bu durum sicil gazetesinde ilan edilmişken, avukat 2019’da kendisine SMS göndermiş ve hakkında idari para cezası verilmiştir. Görüşümüze göre avukat, kullanacağı verilerin doğruluğunu ve güncelliğini teyit etmek zorundadır. Bilgi sicilde açıkça yer aldığı hâlde gerekli özenin gösterilmemesi veri ihlalidir. Buna karşılık 19.01.2023 tarihli ve 2023/78 sayılı kararda, borçlunun ortağı olduğu şirkete ait numaraları avukatlık ortaklığına ileten GSM operatörü veri sorumlusu, bu numaralara talimat çerçevesinde mesaj gönderen ortaklık veri işleyen sayılmış ve ceza operatöre verilmiştir. Bu karar, verinin kim tarafından aktarıldığının belirleyici bir ölçüt olduğunu göstermektedir. Talimatın kimden geldiği aslında bilinmemekle birlikte, verinin operatör tarafından aktarılması talimatın da ondan geldiği sonucuna götürmüştür.

Aydınlatma ve sır saklama

07.07.2022 tarihli ve 2022/655 sayılı kararda avukat, borçlu şirketin ortaklarına ticaret sicilinden ulaşmış, telefon numaralarını “bilinmeyen numaralar” hizmetinden edinerek uzlaşma için onları aramıştır. Kurul, şirketin iflasından sonra ortakların verilerinin borcun tahsili için işlenmesini makul bir beklenti saymış, Bilinmeyen Numaralar Servisi veya UHAP kullanımını mevzuata aykırı olmadıkça hukuka uygun bulmuştur. Avukatın karşı tarafla iletişim kurduğu anda kendini tanıtması, veriyi nereden edindiğini ve hangi amaçla aradığını bildirmesi hayatın olağan akışı içinde değerlendirilmiştir. Avukat müvekkilini KVKK’ya uygun biçimde bilgilendirmeli, işleme sırasında öğrendiği diğer bilgiler bakımından da sır saklama yükümlülüğüne uymalıdır. Kanaatimizce avukatın sır saklama yükümlülüğü tartışmasızdır; veri sorumlusu olduğu süreçlerde aydınlatma yükümlülüğü de vardır.

KVKK m. 28/1-d istisnası avukatları kapsamaz

KVKK m. 28/1-d, kişisel verilerin soruşturma, kovuşturma, yargılama veya infaz işlemlerine ilişkin olarak yargı makamları veya infaz mercileri tarafından işlenmesini kapsam dışında bırakır. İstisna için verinin bu işlemler çerçevesinde işlenmesi ve işlemenin bir yargı makamı veya infaz mercii tarafından yapılması gerekir. İlk derece, istinaf ve temyiz mahkemeleri ile savcılık bu kapsamdadır. Avukatlar ise yargılamanın bir parçası olsalar da yargı makamı sayılmadıkları için istisnadan yararlanamaz.

Kurul da 14.01.2020 tarihli ve 2020/26 sayılı kararında bu savunmayı kabul etmemiştir. Olayda avukat, banka alacağı için başlattığı icra takibine ilişkin mesajı borçlunun yıllardır görüşmediği kardeşine de göndermiştir. Kurula göre avukat, icra işlemleri için borçlunun verilerini açık rıza olmaksızın işleyebilir; ancak kardeşe ait veriler açık rıza olmadan işlenemez. Borcu ödemeye ikna etmek için verinin bir yakınla paylaşılması, m. 28’de sayılan işlemlerden biri sayılamaz. Veri güvenliği yükümlülüğüne aykırı davranan avukata idari para cezası verilmiştir.

Dilekçelerde kişisel veri

02.11.2021 tarihli ve 2021/111 sayılı kararda, bir işçilik davasında davalı avukatı karşı taraf tanığının geçmiş ceza mahkûmiyetini güvenilirliğini tartışmak için dilekçe ekinde sunmuştur. Ceza mahkûmiyeti KVKK m. 6 uyarınca özel nitelikli kişisel veridir ve yalnız kanuni dayanak ya da açık rızayla işlenebilir. Avukat bilgiyi meşru bir kaynaktan edindiğini ispatlayamamış, dava konusuyla zorunlu ve ölçülü bir bağlantı da kurulamamıştır; avukata idari para cezası verilmiştir. Görüşümüze göre dosyaya sunulan veriler davanın esasıyla ilgili olmalı, veri özel nitelikliyse iki kat hassasiyet gösterilmeli ve iddianın o veri olmadan ispatlanıp ispatlanamayacağı tartılmalıdır. Kararı isabetli buluyoruz.

16.09.2021 tarihli ve 2021/925 sayılı kararda ise sendikal nedenle feshe dayanan bir işe iade davasında, işveren baskısıyla sendikadan istifa ettiği ileri sürülen bir işçinin adı ve soyadı dilekçede yer almıştır. Davanın sendikal faaliyet üzerine kurulu olması ve ispat yükünün avukatta bulunması birlikte değerlendirilerek, Avukatlık Kanunu ve HMK hükümleri uyarınca hukuka aykırılık görülmemiştir. Burada sunulan veri doğrudan dava konusuyla ilgili olduğundan Kurul kararına katılıyoruz.

Borçlu yakınlarına haciz ihbarnamesi

21.10.2021 tarihli ve 2021/1069 sayılı kararda, banka avukatı borçlunun adresten ayrıldığını ve MERNİS adresinin de bulunmadığını tespit edince borçlunun yakını olan üçüncü kişiye 89/1 haciz ihbarnamesi göndermiştir. Kurul, bu kişileri icra müdürlüğüne bildiren avukatı veri sorumlusu saymış, bankanın haklarını korumak amacıyla ve Avukatlık Kanunu ile İcra İflas Kanunu’ndan doğan yükümlülükler çerçevesinde hareket ettiği için açık rıza olmadan yapılan işlemeyi hukuka uygun bulmuştur. Bu karara katılmıyoruz. İİK m. 89/1’de borçlunun yakınlarına ihbarname gönderileceğine dair bir düzenleme yoktur. Kişisel verilerin korunması hakkı bir temel hak ve özgürlük olduğundan, bu hakka yönelik müdahaleler geniş yorumlanamaz.

PDF indir

Bu konudaki diğer yayınlar